Sirküler No: 2026/215 - AB’nin 17 Temmuz 2026 Tarihli ETS Revizyonu Taslağı

S İ R K Ü L E R

(ARGE / 2026–215)

Sayın Üyemiz,

Türkiye İhracatçılar Meclisinden alınan bir yazıda, Ticaret Bakanlığı tarafından Meclisimize iletilen yazıda, Avrupa Komisyonu tarafından 17 Temmuz 2026 tarihinde Avrupa enerji dönüşümünün hızlandırılması, sanayinin rekabet gücünün korunması ve fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması amaçlarıyla Elektrifikasyon Eylem Planı ile Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin (AB ETS) gözden geçirilmesine ilişkin bir teklif yayınlandığı iletilmiştir.

Elektrifikasyon Eylem Planı kapsamında, AB elektriğinin hâlihazırda yaklaşık %70 yerli temiz enerji kaynaklarından üretilmesine rağmen enerji talebinin elektrifikasyon oranının son on yılda %23 seviyelerinde seyretmesi nedeniyle, başta sanayi, ulaştırma ve binalar olmak üzere enerji kullanan sektörlerde elektrifikasyonun hızlandırılmasının hedeflenmekte olduğu aktarılmaktadır. Bu kapsamda, elektrifikasyon oranının 2040 itibarıyla %46’ya çıkarılması; elektrik maliyetlerinin azaltılması, şebeke altyapısının güçlendirilmesi, elektrikli teknolojilere yönelik yatırımların teşvik edilmesi ve Avrupa sanayisinin rekabet gücünü destekleyecek finansman mekanizmalarının geliştirilmesinin öngörülmekte olduğu ifade edilmektedir. Eylem Planı kapsamındaki hedefin gerçekleştirilmesiyle AB’nin 263 milyar avroluk fosil harcama yükünden kurtulabileceği belirtilmektedir.

Emisyon Ticaret Sistemi bağlamında ise 2005 yılından itibaren uygulanan sistemin bugüne kadar emisyonların yaklaşık %50 oranında azaltılmasına katkı sağlarken, 270 milyar avronun üzerinde gelir sağladığı; ancak değişen jeopolitik ve ekonomik koşullar ile Avrupa sanayisi üzerindeki artan baskı dikkate alınarak ETS revizyonu teklifi ile iklim hedefleri korunurken, Avrupa sanayisinin rekabet gücünü, yatırımları ve enerji bağımsızlığını daha etkin destekleyen bir yapıya kavuşturulmasının hedeflendiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda Avrupa Komisyonu tarafından ETS’nin gözden geçirilerek;

• 2031-2035 ve 2036-2040 dönemleri için mevcut ETS Direktifi kapsamında yıllık %4,3 olarak öngörülen ETS emisyon üst sınırı azaltım oranının (Linear Reduction FactorLRF) sırasıyla %3,7 ve %1,7'ye düşürülmesi önerilmektedir. Bu değişiklikle, emisyon izinlerinin piyasadan daha yavaş çekilmesi suretiyle AB sanayisi üzerindeki emisyon azaltım baskısının hafifletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu düzenlemenin, ETS tahsisat arzının daha yavaş daralması nedeniyle karbon fiyatı üzerindeki yukarı yönlü baskıyı azaltarak, ETS fiyatına endeksli SKDM sertifika maliyetlerinin de daha sınırlı artmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

• 2036-2040 döneminde yükümlülüklerin en fazla %2'sinin yüksek kaliteli uluslararası karbon kredileriyle karşılanmasına imkân tanınarak, yurt dışındaki karbonsuzlaşma projelerinin desteklenmesi ve emisyon azaltımının zorlaşacağı bu dönemde sanayiye ilave esneklik sağlanması hedeflenmektedir.

• 2013 yılından bu yana 260 milyar avro ETS geliri elde edildiği, bunun %80’inin üye ülke ulusal bütçelerine aktarıldığı; ancak bu gelirlerin ETS karbonsuzlaşma yatırımlarının desteklenmesinde yeterince kullanılmamış olması nedeniyle, ETS revizyonu ile İnovasyon Fonu'na ilave olarak ETS Yatırım Hızlandırıcısı'nın kurulması ve Üye Devletlerin ETS gelirlerinin en az %50'sini karbonsuzlaşma yatırımlarına yönlendirmesinin zorunlu hale getirilmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda, 2030 yılı öncesinde 100 milyar avronun üzerinde yatırımın harekete geçirilmesi hedeflenmektedir.

• Ayrıca, düşük gelirli Üye Devletlerin enerji sistemlerinin modernizasyonu ve sanayilerinin dönüşümünü desteklemek amacıyla oluşturulan Modernizasyon Fonu'nun sürdürüleceği öngörülmektedir.

• Mevcut ETS Direktifi kapsamında 2034 yılında tamamen sona ermesi öngörülen ücretsiz tahsisat uygulamasının 2038 yılına kadar uzatılması önerilmektedir. Söz konusu değişiklik, SKDM kapsamındaki sektörlerde ücretsiz tahsisatların daha uzun süre devam etmesi suretiyle AB üreticilerinin karbon maliyetlerini sınırlayacak; buna paralel olarak SKDM maliyetlerinin tam uygulanma takviminin de ertelenmesi sonucunu doğuracaktır.

• Öte yandan, Komisyon, ücretsiz tahsisatların yatırım şartına bağlanmasını öngörmekte; karbonsuzlaşma yatırım planı sunan işletmelere tahsisatların %80'inin peşin, kalan %20'sinin ise yatırımın tamamlanmasını müteakip verilmesini teklif etmektedir.

• Doğrudan Hava Yakalama ve Karbon Depolama (DACCS), Biyoenerji ile Karbon Yakalama ve Depolama (BECCS) gibi kalıcı karbon giderim teknolojilerinin AB ETS'ye entegre edilmesi suretiyle, emisyon azaltımının güç olduğu (hard-to-abate) sektörlere ilave esneklik sağlanması ve söz konusu teknolojilerin yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.

• 2026-2030 döneminde SKDM kapsamındaki sektörler için mevcut genel benchmarklardan ayrı, sektöre özgü benchmarkların uygulanması önerilmektedir. Bu düzenleme ile ücretsiz tahsisatların daha yüksek seviyede korunması ve böylece ilgili sektörlere sağlanacak ilave desteğin yaklaşık 6 milyar avroya ulaşması hedeflenmektedir.

• Piyasadaki emisyon izinlerinin arzını düzenleyerek karbon fiyatlarındaki aşırı dalgalanmaları önleyen Piyasa İstikrar Rezervi'nin (MSR-Market Stability Reserve), yatırım kararlarında öngörülebilirliği ve karbon piyasasının istikrarını artıracak şekilde reforme edilmesi önerilmektedir.

• Son olarak, halihazırda sadece AB içi uçuşları kapsayan ETS’nin AB dışı uçuşları da kapsaması; mevcuda göre daha küçük ölçekli deniz taşıtlarının kapsama dahil edilmesi ve 2031-2034 dönemi arasında kademeli olarak sistemin atık yakma faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesinin öngörülmekte olduğu ifade edilmektedir.

Bilgilerinize sunarız. 

Saygılarımla,

Uğur DAYIOĞLU

Genel Sekreter